Barut
Nasıl Elde Edilir
Bilinen
en eski patlayıcı, günümüzde de havai fişeklerde kullanılan kara baruttur.
14.yy ortalarında ateşli silahlarda kullanıldı.
Ama taş ocaklarında kayaların parçalanması gibi amaçlarla kara barut
kullanılmasına 1660'larda başlandı.
Bazı maddeler yanarken çok kısa bir süre içinde büyük miktarda sıcak gaz
çıkarır. Patlayıcı dediğimiz bu maddeler yanarken çıkardıkları bu gazın
oluşturduğu basınçla çevrelerindeki her şeyi büyük bir gürültü ve şiddetle
parçalar; bu olaya patlama denir.
Potasyum nitrat (veya potasyum klorat) kükürt ve odun kömürü karışımı olan kara
barut yandığı zaman kendi hacminin 4.000 katı kadar gaz çıkarır.
Çok hızlı gerçekleşen bu tepkime sırasında odun kömürü (C) ve kükürt (S),
potasyum nitratın çıkardığı oksijenle yanar.
Günümüzde kullanılan kara barutun içinde kütlece;
% 75 KNO3 (Potasyumnitrat)
% 15 C (Karbon, kömür)
% 10 S (Kükürt) mevcuttur.
Barut nasıl elde edilir?
Barutun karışımında, %70-80 potasyum nitrat (KNO3), %12-20 odun
kömürü, %3-14 de kükürt vardır. Bu karışımdaki potasyum nitrat, kömürle
kükürtün yanması için gerekli olan oksijeni verir;
Kükürt de, barutun kolayca tutuşmasını sağlar ve yakılınca çok miktarda gaz
çıkartır. Barutu meydana getiren maddelerden kömürün yanmasıyla, karbon dioksit
(CO2), kükürtün yanmasıyla da kükürt dioksit (SO2)
gazları oluşur. Geriye potasyum sülfat, potasyum karbonat, potasyum sülfür
kalır ki bunların gazları yüksek bir basınç meydana getirir. Bu basınçta,
ateşli silahlarda, merminin ileriye fırlatılmasını sağlar.
Teknikteki ilerlemelere rağmen, barut bugün de, pek az bir farkla, eskiden elde
edildiği yollardan elde edilir. Karışımı meydana getiren maddeler, önce ayrı
ayrı, sonrada bir arada öğütülerek, karıştırılır. Bu karışım basınçla, hamur
haline getirilir; sarsıntılı eleklerden geçirilerek, tozundan ayrılır. Bu
işlemin sonunda, tane halinde barut elde edilmiş olur.
Bu hamur borulara basılarak, çubuk halindeki barut haline getirilir; buna
(makarna barutu) adı verilir. Ayrıca, küp prizma ve benzeri gibi biçimlerde
kaplar kullanılarak, istenilen biçimde barut elde edilir.